TÜİK: İthalatın yüzde 59,4’ünü büyük ölçekli girişimler gerçekleştirdi

TÜİK’in dış ticaret verileri ile iş kayıtları sistemindeki girişimlerin ana faaliyet türü ve çalışan sayısı bilgilerinin eşleştirilmesine dayanan analizine göre, 2025 yılında 166 bin 459 girişim ihracat, 323 bin 769 girişim ithalat yaptı. İhracat yapan girişimlerin yaklaşık yüzde 100,0’ının, ithalat yapan girişimlerin ise yüzde 99,9’unun bilgilerine ulaşılırken, bu girişimler toplam ihracatın yaklaşık yüzde 100,0’ını, toplam ithalatın ise yüzde 99,9’unu gerçekleştirdi.

TÜİK analizine göre, ihracat yapan girişimlerin yüzde 74,2’sini 1-9 kişi çalışanı olan mikro ölçekli girişimler oluşturdu. Bu girişimlerin toplam ihracattaki payı yüzde 18,3 olurken, 10-49 kişi çalışanı olan küçük ölçekli girişimlerin payı yüzde 17,3, 50-249 kişi çalışanı olan orta ölçekli girişimlerin payı yüzde 18,3, 250 ve daha fazla kişi çalışanı olan büyük ölçekli girişimlerin payı ise yüzde 46,1 olarak gerçekleşti. İthalatta ise mikro ölçekli girişimlerin payı yüzde 10,7, küçük ölçekli girişimlerin payı yüzde 11,9 ve orta ölçekli girişimlerin payı yüzde 18,0 oldu. Büyük ölçekli girişimlerin ithalattaki payı yüzde 59,4 olurken, bu girişimler toplam ithalat yapan girişimlerin yüzde 1,1’ini oluşturdu.

Girişimin ana faaliyetine göre ihracatın yüzde 57,6’sını, ithalatın ise yüzde 45,4’ünü sanayi sektöründe faaliyet gösteren girişimler gerçekleştirdi. Ticaret sektöründeki girişimlerin ihracattaki payı yüzde 37,7, ithalattaki payı ise yüzde 37,8 oldu. Sanayi sektörünün ihracatında büyük ölçekli girişimler yüzde 70,3 pay ile öne çıkarken, ticaret sektörünün ihracatında 1-249 kişi çalışanı olan küçük ve orta ölçekli girişimlerin payı yüzde 89,0 olarak kaydedildi. Sanayi sektörü ithalatında büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 80,7 olurken, bu oran ticaret sektöründe yüzde 29,8, diğer sektörlerde yüzde 68,6 olarak gerçekleşti.

Sanayi sektöründeki girişimler ihracatlarının yüzde 49,2’sini AB 27 ülkelerine, yüzde 14,3’ünü AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerine, yüzde 10,9’unu ise Yakın ve Orta Doğu ülkelerine yaptı. Sanayi sektöründeki girişimlerin ithalatında AB 27 ülkelerinin payı yüzde 35,3, Diğer Asya ülkelerinin payı yüzde 25,9, AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerinin payı ise yüzde 15,9 oldu.

İmalat sanayi ürünleri ihracatının yüzde 59,5’i ana faaliyeti sanayi olan girişimler tarafından gerçekleştirilirken, yüzde 36,3’ü ana faaliyeti ticaret olan girişimler tarafından yapıldı. İmalat sanayi ürünleri ithalatında ise ticaret sektöründeki girişimlerin payı yüzde 43,5, sanayi sektöründeki girişimlerin payı yüzde 43,1, diğer sektörlerdeki girişimlerin payı yüzde 13,3 oldu.

TÜİK analizinde, ihracatın yüzde 51,0’ının, ithalatın ise yüzde 64,8’inin ilk 500 girişim tarafından gerçekleştirildiği belirtildi. En fazla ihracat yapan ilk 5 girişimin toplam ihracattaki payı yüzde 8,9, en fazla ithalat yapan ilk 5 girişimin toplam ithalattaki payı ise yüzde 13,8 oldu.

Girişimlerin dış ticaret yaptığı ülke sayısına göre dağılımında ise yüzde 39,0’ının tek ülkeye ihracat yaptığı, yüzde 14,8’inin iki ülkeye ihracat gerçekleştirdiği görüldü. Yirmi ve daha fazla ülkeye ihracat yapan girişimlerin oranı yüzde 3,2 olurken, bu girişimlerin ihracattaki payı yüzde 57,4 oldu. İthalatta ise girişimlerin yüzde 84,6’sı tek ülkeden, yüzde 6,1’i iki ülkeden ithalat yaptı. Yirmi ve daha fazla ülkeden ithalat yapan girişimlerin oranı yüzde 0,8 olurken, bu girişimlerin ithalattaki payı yüzde 52,5 olarak kaydedildi.